Viết phương trình ion rút gọn

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 11 bài viết Viết phương trình ion rút gọn, nhằm giúp các em học tốt chương trình Hóa học 11.

Nội dung bài viết Viết phương trình ion rút gọn:
DẠNG 1. VIẾT PHƯƠNG TRÌNH ION RÚT GỌN Phương pháp: – Yêu cầu nắm vững khái niệm chất điện li, chất điện li mạnh, chất điện li yếu và chất không điện li. Định nghĩa: Quá trình phân li các chất trong nước ra thành ion gọi là sự điện li. Chất điện li mạnh: là chất khi tan trong nước, các phân tử hoà tan đều phân li ra ion (trong phương trình điện li dùng dấu mũi tên). Thí dụ: Na2SO4 → 2Na+ + SO42-. Những chất điện li mạnh bao gồm: + Hầu hết các muối như: KNO3, NH4Cl, CuSO4,… + Các axit mạnh như: HCl, HNO3, H2SO4, HClO4, HMnO4,… + Các bazơ mạnh (bazơ tan) như: bazơ kiềm, Ba(OH)2, Ca(OH)2,… Chất điện li yếu: là chất khi tan trong nước chỉ có một phần số phân tử hoà tan phân li ra ion, phần còn lại vẫn tồn tại dưới dạng phân tử trong dung dịch.
Quá trình điện li là quá trình thuận nghịch (trong phương trình điện li dùng mũi tên hai chiều). Thí dụ: CH3COOH = CH3COO- + H+. Những chất điện li yếu bao gồm: + Các axit yếu: RCOOH, H2CO3, H2SO3, HNO2, H3PO4, H2S,… + Các bazơ yếu: NH4OH, H2O và các hiđroxit không tan. Chất không điện li: là những chất khi tan vào nước hoàn toàn không phân li thành các ion. Chúng có thể là những chất rắn như glucozơ C6H12O6, chất lỏng như CH3CHO, C2H5OH,… Chú ý: Đối với đa axit hoặc đa bazơ yếu sẽ phân li theo từng nấc: H3PO4 = H2PO4- + H+; H2PO4- = HPO42- + H+; HPO42- = PO43- + H+.
Cách viết phương trình ion rút gọn: Bước 1: Viết phương trình phân tử (có cân bằng). Bước 2: Viết phương trình ion đầy đủ theo nguyên tắc sau: + Chất điện li mạnh thì viết phân li hoàn toàn thành ion. + Chất điện li yếu như H2O, chất kết tủa hoặc bay hơi thì để nguyên dạng phân tử. + Triệt tiêu những ion giống nhau của hai vế phương trình ion đầy đủ ta được phương trình ion rút gọn. – Các loại phản ứng xảy ra trong dung dịch: Phản ứng trao đổi ion – Khái niệm: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch là phản ứng xảy ra có sự trao đổi ion giữa các chất điện li để tạo thành chất mới, trong đó, số oxi hoá của chúng trước và sau phản ứng không thay đổi.
Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion Phản ứng trao đổi ion chỉ xảy ra trong những trường hợp sau: + Sản phẩm của phản ứng có kết tủa tạo thành. Thí dụ: Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 + 2NaCl. + Sản phẩm của phản ứng tạo chất điện li yếu. Thí dụ: CH3COONa + HCI → CH3COOH + NaCl. + Sản phẩm của phản ứng tạo chất dễ bay hơi. Thí dụ: Na2CO3 + 2HCI → 2NaCl + CO2 + H2O; NH4Cl + NaOH = NaCl + NH3 + H2O. Phản ứng axit – bazơ: Phản ứng axit – bazơ là phản ứng trong đó có sự cho nhận proton H+ (trường hợp đặc biệt của phản ứng trao đổi ion). Thí dụ: NaOH + HCl = NaCl + H2O; 3NH3 + 3H2O + FeCl3 = Fe(OH)3 + 2NH4Cl; NaAlO2 + CO2 + 2H2O = NaHCO3 + Al(OH)3; CH3COONa + NaHSO4 → CH3COOH + Na2SO4.
Ví dụ 1: Viết phương trình phân tử và phương trình ion rút gọn cho mỗi trường hợp sau: a) Cho NaHCO3 tới dư vào dung dịch Ba(OH)2. b) Cho Na2CO3 vào dung dịch FeCl3. c) Nhỏ dung dịch NH3 tới dư vào dung dịch CuSO4. d) Sục khí CO2 tới dư vào dung dịch Ba(OH)2. e) Nhỏ dung dịch NaHSO4 vào dung dịch Na2CO3. Ví dụ 2: Cho các dung dịch: NaOH, AlCl3, NaHCO3, Na2S, HCl tác dụng với nhau từng đôi một. Hãy viết các phương trình hoá học xảy ra (nếu có) dưới dạng phân tử và ion rút gọn. Giải: Các phương trình hoá học xảy ra. Phương trình ion rút gọn. Ví dụ 3: Cho các dung dịch: Ba(OH)2, NH4Cl, Na2CO3, NaHCO3, AlCl3 tác dụng với nhau từng đôi một. Hãy viết các phương trình phản ứng xảy ra (nếu có) dưới dạng ion rút gọn.
Ví dụ 4: Hoàn thành các phản ứng dưới đây dưới dạng phân tử và ion rút gọn: a) Fe + HNO3 → NO + …. b) BaCO3 + H2SO4 → c) NaHSO4 + NaOH → d) AgNO3 + HCl → e) Cu + NaNO3 + HCl → g) FeSO4 + KMnO4 + H2SO4 → Ví dụ 5: Viết phương trình hoá học dưới dạng phân tử và ion rút gọn (nếu có) của các phản ứng sau theo sơ đồ: a) Fe3O4 → FeCl2 → FeCl3 → Fe(OH)3 → Fe2O3 → Fe → FeSO4 → Fe2(SO4)3 b) Fe → FeS → H2S → H2SO4 → NaHSO4 → Na2SO4 → BaSO4 c) Na → NaOH → NaHSO3 → Na2SO3 → NaCl → NaNO3 → CuCl2 + Cu(OH)2 → CuSO4 → FeSO4 d) Ba → BaO → Ba(OH)2 → BaCl2 → BaCO3 → Ba(HCO3)2 → Na2CO3 → NaHCO3 → Na2SO4 → NaOH. Ví dụ 6: Cho các phản ứng sau: (a) FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S (b) Na2S + 2HCl → 2NaCl + H2S (c) AlCl3 + 3Na2S + 6H2O → 2Al(OH)3 + 3H2S + 6NaCl (d) KHSO4 + KHS → K2SO4 + H2S (e) BaS + H2SO4 (loãng) → BaSO4 + H2S. Số phản ứng có phương trình ion rút gọn S2- + 2H+ → H2S là A. 4 B. 3 C. 2 D. 1 (Đề thi tuyển sinh Đại học năm 2012 – Khối A).