Vận chuyển thụ động

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 10 bài viết Vận chuyển thụ động, nhằm giúp các em học tốt chương trình Sinh học 10.

Nội dung bài viết Vận chuyển thụ động:
Các chất hoà tan trong nước sẽ được vận chuyển qua màng theo građien nồng độ (từ nơi nồng độ cao đến nơi nồng độ thấp – cơ chế khuếch tán). Nước thấm qua màng theo građien áp suất thẩm thấu (từ nơi có thể nước cao đến nơi có thể nước thấp – theo dốc nồng độ) được gọi là sự thẩm thấu. Các chất tan có được khuếch tán qua màng vào bên trong tế bào hay không còn tuỳ thuộc vào sự chênh lệch về nồng độ của các chất tan giữa môi trường bên trong và bên ngoài tế bào. Nếu môi trường bên ngoài của một tế bào có nồng độ của các chất tan lớn hơn nồng độ của các chất tan có trong tế bào thì môi trường đó được gọi là môi trường ưu trương so với môi trường bên trong tế bào đó.
Khi ấy chất tan có thể di chuyển từ môi trường bên ngoài vào môi trường bên trong tế bào một cách dễ dàng. Nếu môi trường bên ngoài của một tế bào có nồng độ chất tan bằng nồng độ chất tan có trong tế bào đó thì môi trường như vậy được gọi là đẳng trương so với môi trường bên trong tế bào. Khi môi trường bên ngoài có nồng độ các chất tan thấp hơn so với nồng độ các chất tan có trong tế bào thì môi trường đó được gọi là môi trường nhược trương so với môi trường bên trong tế bào. Trong trường hợp này, các chất tan bên ngoài tế bào không thể khuếch tán vào bên trong tế bào được. Những chất trao đổi giữa tế bào và môi trường thường hoà tan trong dung môi (nước).
1. Thí nghiệm – 4 4 a) Hiện tượng khuếch tán 1. Tinh thể đồng sunphat 2. Tinh thể KI 3. Nước cất 4. Màng thấm b) Hiện tượng thẩm thấu 1. Dung dịch đường 11% 2. Phân tử đường 3. Dung dịch đường 5% 4. Phân tử nước tự do 5. Màng thấm chọn lọc 6, 7. Mực nước giữa nhánh A và nhánh B Hình 18.1. Thí nghiệm về hiện tượng khuếch tán (a) và hiện tượng thẩm thấu (b) Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng tế bào (màng sinh chất) cũng tuân theo quy luật khuếch tán như trên. Có hai con đường khuếch tán qua màng sinh chất là : – Sự khuếch tán qua lớp kép phôtpholipit : các phân tử có kích thước nhỏ, không phân cực hay các phân tử tan trong lipit.
Sự khuếch tán qua kênh prôtêin mang tính chọn lọc (ví dụ prôtêin). 2. Kết luận Sự khuếch tán là phương thức vận chuyển thụ động các chất qua màng sinh chất (ví dụ như O2, CO2, H2O…) Khuếch tán có thể xảy ra trực tiếp qua lớp kép phôtpholipit (chất hoà tan trong mỡ dễ đi qua màng), mặt khác có một số prôtêin màng đóng vai trò là các “kênh” cho các chất đi qua. Sự khuếch tán hoàn toàn dựa vào sự chênh lệch về nồng độ các chất giữa trong và ngoài màng. Tốc độ khuếch tán tỉ lệ thuận với diện tích khuếch tán và luôn là quá trình thụ động, không đòi hỏi phải tiêu hao năng lượng. Sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng gọi là sự thẩm thấu.