Tác động của nhiều gen lên một tình trạng

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 12 bài viết Tác động của nhiều gen lên một tình trạng, nhằm giúp các em học tốt chương trình Sinh học 12.

Nội dung bài viết Tác động của nhiều gen lên một tình trạng:
Trắng Đỏ thẫm 1. Tương tác bổ sung giữa các gen không alen Các gen không alen là các gen không nằm trên cùng một vị trí (locut) của cặp NST tương đồng. Ví dụ, ở đậu Hà Lan, các gen P: Máy ly quy định màu sắc và hình dạng hạt là các gen không alen. Khi lai 2 thứ đậu thơm (Lathyrus odoratus) thuần chủng hoa đỏ thẫm và hoa trắng với 1 nhau thu được kết quả như ở hình 13.1. Đỏ thẫm Kết quả phân tích cho thấy màu hoa do 2 gen không alen xác định. Nếu trong kiểu gen : – Có mặt 2 loại gen trội A và B cho màu 9/16 Đỏ thẫm đỏ thẫm. 7/16 Trắng Hình 13.1. Sự di truyền màu hoa đậu thơm – Có mặt một loại gen trội A hoặc B hay toàn gen lặn (aabb) cho màu trắng. Hai cặp alen Aa và Bb phân li độc lập với nhau nhưng không tác động riêng rẽ mà có sự tác động qua lại để xác định màu hoa. Về mặt sinh hoá, trường hợp tương tác bổ sung tạo sắc tố đỏ ở hoa có thể nêu giả thuyết giải thích như sau : – Sắc tố đỏ được tạo ra nhờ 2 yếu tố : chất A do enzim của gen A xúc tác tạo ra và enzim do gen B tạo ra xúc tác phản ứng biến chất A thành sắc tố đỏ. – Các kiểu gen A-bb và aaB- đều thiếu một yếu tố và aabb thiếu cả 2 yếu tố nên hoa có màu trắng. – Các kiểu gen A-B- đủ 2 yếu tố nên sắc tố đỏ được tổng hợp.
Ngoài kiểu tương tác cho tỉ lệ kiểu hình 9:7 còn có nhiều kiểu tương tác gen khác nữa. Nếu xét hai cặp gen mà mỗi Đỏ đậm A A A A2 Trắng a1a1a2a2 cặp gồm hai alen khác nhau phân li độc lập và tổ hợp tự do thì tuỳ theo sự tương tác giữa Đỏ hồng Aa Apax các gen không alen theo kiểu o A1 A2 (a,A2) bổ sung hay át chế mà cho ra tỉ Giao tử F lệ kiểu hình là những biến dạng Đỏ đậm Đỏ hồng khác nhau của tỉ lệ 9: 3: 3:1 và ở thế hệ lai có thể xuất hiện những kiểu hình khác P. A2a2 Đỏ hồng | Đỏ hồng | Hồng 2. Tác động cộng gộp Hình 13.2 phản ánh sơ đồ A A A A A A Azaz a2a2 lai của phép lai hai thứ lúa mì Fz Đồ Đỏ hồng | Đỏ hồng | Hồng thuần chủng hạt đỏ đậm và hạt trắng. A Aa Aa A aa aa A2A2 Azaz Đỏ hồng | Hồng Hồng | Trắng (A122) Hình 13.2. Sự di truyền màu hạt lúa mì Như vậy, màu hạt đỏ đậm, nhạt khác nhau tuỳ thuộc vào số lượng gen trội, khi số lượng gen trội trong kiểu gen càng nhiều thì màu đỏ càng đậm. Hiện tượng này được gọi là tác động cộng gộp của các gen không alen hay tác động đa gen, nghĩa là một tính trạng bị chi phối bởi 2 hoặc nhiều cặp gen, trong đó mỗi một gen cùng loại (trội hoặc lặn) góp phần như nhau vào sự hình thành tính trạng. Một số tính trạng có liên quan tới năng suất của nhiều vật nuôi, cây trồng như : Số lượng hạt trên bắp ngô, sản lượng trứng ở gia cầm … cũng như các tính trạng màu da, chiều cao ở người bị chi phối bởi sự tác động cộng gộp của nhiều gen không alen.