Lipit

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 10 bài viết Lipit, nhằm giúp các em học tốt chương trình Sinh học 10.

Nội dung bài viết Lipit:
Lipit (chất béo) là nhóm chất hữu cơ không tan trong nước (vì thế nó là chất kị nước), chỉ tan trong các dung môi hữu cơ như ête, benzen, clorofooc. Axit béo Glixêrol Axit béo 1. Cấu trúc của lipit a) Mỡ, dầu và sáp (lipit đơn giản) Các phân tử mỡ, dầu và sáp có chứa các nguyên tố hoá học cacbon, hiđrô và Ôxi (giống như các nguyên tố tạo cacbohiđrat) nhưng lượng ôxi ít hơn (đặc biệt trong mỡ, ví dụ, mỡ bò có công thức là C5H10O5). Mỡ và dầu được cấu tạo từ hai đơn vị nhỏ cơ bản là các axit béo và glixerol liên kết với nhau bằng liên kết este. Mỡ chứa nhiều axit béo no còn dầu lại chứa nhiều axit béo không no.
Mỗi axit béo thường gồm từ 16 đến 18 nguyên tử cacbon. Các liên kết không phân cực C – H trong axit béo làm cho dầu và mỡ có tính kị nước. Mỗi phân tử sáp chỉ chứa một đơn vị nhỏ axit béo liên kết với một rượu mạch dài thay cho glixerol. Axit béo Hình 8.5. Mô hình cấu trúc phân tử triglixerit (lipit đơn giản) b) Các phôtpholipit và stêrôit (lipit phức tạp) Phôtpholipit có cấu trúc gồm hai phân tử axit béo liên kết với một phân tử glixerol giống như trong mỡ và dầu, vị trí thứ ba của phân tử glixerol được liên kết với nhóm phôtphat, nhóm này nối glixerol với một ancol phức (côlin hay axetylcolin). Phôtpholipit có tính lưỡng cực : đầu ancol phức ưa nước và đuôi kị nước (mạch cacbua hiđrô dài của axit béo).
Khác với các nhóm lipit khác, cấu trúc phân tử steroit có chứa các nguyên tử kết vòng. Một số stêrôit quan trọng là colestêrôn, các axit mật, ostrôgen, prôgestêrôn… Đầu ưa nước Nhóm phôtphat Glixêrol Axit béo H Axit béo Đuôi kị nước Hình 8.6. Mô hình cấu trúc phân tử phôtpholipit Hình 8.7. Cấu trúc phân tử stêrôt 2. Chức năng của lipit Lipit có vai trò đặc biệt quan trọng cấu trúc nên hệ thống các màng sinh học (phôtpholipit, colestêrôn). Ngoài ra, lipit còn là những nguyên liệu dự trữ năng lượng (mỡ và dầu), dự trữ nước rất tốt và tham gia vào nhiều chức năng sinh học khác (các loại hoocmôn có bản chất là stêrôit như ostrogen, các loại sắc tố như diệp lục, một số loại vitamin A, D, E, K cũng là một dạng lipit).