Điện thế hoạt động

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 11 bài viết Điện thế hoạt động, nhằm giúp các em học tốt chương trình Sinh học 11.

Nội dung bài viết Điện thế hoạt động:
1. Khái niệm mv – Điện thế ngưỡng Khi bị kích thích với cường độ đủ mạnh (đạt tới ngưỡng) thì tính thấm của màng nơron ở nơi bị kích thích thay đổi, kênh Nat mở rộng, Na+ từ dịch mô ồ ạt tràn qua màng vào dịch bào trong khoảnh khắc (1ms) gây nên sự mất phân cực (khử cực) rồi đảo cực (ngoài màng tích điện – và trong màng tích điện +). Tiếp sau đó kênh Nat bị đóng lại và kênh K+ mở, K+ tràn qua màng ra ngoài dịch mô, gây nên sự tái phân cực (ngoài màng lại tích điện + và trong tích điện -) (hình 28.3).
Quá trình biến đổi trên làm xuất hiện điện hoạt động còn gọi tắt là xung thần kinh. Lúc này trong dịch bào chứa nhiều Nat hơn ngoài dịch mô, còn KÝ trong dịch bào lại ít hơn ngoài dịch mô. Cần lập lại trật tự ban đầu bằng phân phối lại Na+, K+ giữa trong và ngoài màng nhờ bom Na+/K+. Điện thể nghỉ + 0 1 2 3 4 5 6 7 ms Hình 28.3. Đồ thị điện thế hoạt động 2. Sự lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin Xung thần kinh xuất hiện ở nơi bị kích thích sẽ lan truyền dọc theo sợi thần kinh.
Bản thân xung thần kinh (điện thế hoạt động) không chạy trên sợi thần kinh mà nó chỉ kích thích vùng màng kế tiếp làm thay đổi tính thấm của màng ở vùng này và làm xuất hiện xung thần kinh tiếp theo và cứ tiếp tục như vậy trên suốt dọc sợi thần kinh (hình 28.4). Chú ý rằng : Xung thần kinh chỉ gây nên sự thay đổi tính thấm ở vùng màng kế tiếp, còn nơi điện thế hoạt động vừa sinh ra, màng đang vào giai đoạn trơ tuyệt đối nên không tiếp nhận kích thích. Nếu kích thích ở giữa sợi thần kinh thì xung thần kinh truyền đi theo cả hai chiều kế từ điểm xuất phát.
Hình 28.4. Sự truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin 3. Sự lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao miêlin Trên sợi thần kinh có bao mielin, sự lan truyền xung thần kinh được thực hiện theo lối “nhảy cóc” từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác, vì giữa hai eo Ranvie, sợi thần kinh bị bao bằng bao mielin có tính chất cách điện. Sự thay đổi tính thấm của màng chỉ xảy ra tại các eo.
Sự lan truyền theo kiểu này ở sợi thần kinh có bao miêlin nhanh hơn rất nhiều so với sự lan truyền trên sợi thần kinh không có bao miêlin, lại tiết kiệm được năng lượng hoạt động của bơm Nat/Kh. Hình 28.5. Sự truyền xung thần kinh theo lối “nhảy cóc” ở sợi thần kinh có bao miêlin 1. Bao mielin ; 2. Nhân tế bào Sơvan ; 3. Eo Ranvie. Nat.