Cảm ứng ở các nhóm động vật khác nhau

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 11 bài viết Cảm ứng ở các nhóm động vật khác nhau, nhằm giúp các em học tốt chương trình Sinh học 11.

Nội dung bài viết Cảm ứng ở các nhóm động vật khác nhau:
Hình 26.1. Các nhóm động vật không có hệ thần kinh (1, 2) và có hệ thần kinh (3-8) 1- 2. Các động vật nguyên sinh; 3. Ruột khoang; 4. Giun dẹp; 5. Giun đốt; 6. Thân mềm; 7. Sâu bọ (Chân khớp); 8. Người (lớp Thú). 1. Ở động vật chưa có tổ chức thần kinh Ở nhóm động vật này, cơ thể phản ứng lại các kích thích bằng sự chuyển trạng thái co rút của chất nguyên sinh (nhờ các vi sợi). Hình thức này được gọi là hướng động. Chúng chuyển động tới các kích thích có lợi (hướng động dương) hoặc tránh xa các kích thích có hại (hướng động âm). 2. Ở động vật có tổ chức thần kinh Động vật có tổ chức thần kinh chỉ bắt đầu từ động vật đa bào, khi cơ thể đã có sự phân hoá về tổ chức cơ thể.
Cùng với sự tiến hoá của thế giới động vật, tổ chức thần kinh cũng ngày càng phức tạp và hoàn chỉnh. Nhờ có hệ thần kinh, phản ứng diễn ra nhanh hơn và ngày càng chính xác, tuỳ thuộc vào mức độ tiến hoá của tổ chức thần kinh. a) Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới : Động vật thuộc ngành Ruột khoang, đời sống hầu như cố định, xuất hiện hệ thần kinh dạng lưới bao gồm các tế bào cảm giác và tế bào thần kinh liên kết với nhau (như các mắt lưới của một chiếc rọ). Các tế bào thần kinh có các nhánh liên hệ Với các tế bào biểu mô cơ hoặc các tế bào gai (hình 26.2).
Khi các tế bào cảm giác bị kích thích sẽ chuyển thành xung thần kinh truyền qua mạng lưới thần kinh đến các tế bào biểu mô cơ hoặc đến các tế bào gai, làm cơ thể co lại để tránh kích thích hoặc phòng gai vào con mồi. Hình 26.2. Các tế bào Tuy đã xuất hiện tổ chức thần kinh, con vật bên thành cơ thể thuỷ tức có phản ứng nhanh kịp thời nhưng chưa thật 1. Tế bào cảm giác; chính xác, vì khi kích thích ở bất kì điểm nào 2. Tế bào thần kinh; của cơ thể cũng gây phản ứng toàn thân. Cũng 3. Tế bào gai. vì vậy mà phản ứng tiêu tốn nhiều năng lượng. b) Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch: Động vật thuộc các ngành giun, cơ thể đã phân hoá thành đầu – đuôi, lưng – bụng, các tế bào thần kinh tập trung thành dạng chuỗi hạch thần kinh bụng (chuỗi hạch bậc thang) có não phía đầu, từ đó phát đi hai chuỗi hạch thần kinh bụng.
Cơ thể đã có phản ứng định khu, song vẫn chưa hoàn toàn chính xác, tuy nhiên, mỗi hạch thần kinh là một trung tâm điều khiển hoạt động ở một vùng xác định của cơ thể nên tiết kiệm được năng lượng truyền xung thần kinh. Thân mềm và chân khớp là những động vật không xương sống, có hệ thần kinh tập trung hơn thành dạng thần kinh hạch gồm hạch não, hạch ngực và hạch bụng. Trong đó hạch não đặc biệt phát triển, liên hệ với sự phát triển và phân hoá của các giác quan. Hạch não tiếp nhận kích thích từ các giác quan và điều khiển các hoạt động phức tạp của cơ thể chính xác hơn.