Bài tập về phản ứng trung hòa (anđehit – xeton – axit cacboxylic)

VnHocTap.com giới thiệu đến các em học sinh lớp 11 bài viết Bài tập về phản ứng trung hòa (anđehit – xeton – axit cacboxylic), nhằm giúp các em học tốt chương trình Hóa học 11.

Nội dung bài viết Bài tập về phản ứng trung hòa (anđehit – xeton – axit cacboxylic):
R(COOH)x + xNaOH → R(COONa)x + xH2O; 2R(COOH)x + xBa(OH)2 → R2(COO)2xBax + 2xH2O. Nếu bài toán cho một hay một hỗn hợp các axit cacboxylic thuộc cùng dãy đồng đẳng tác dụng với dung dịch NaOH theo tỉ lệ mol 1:1 hoặc tác dụng với dung dịch Ba(OH)2 theo tỉ lệ mol 2:1 thì đó là các axit đơn chức. Lưu ý axit fomic làm mất màu nước brom: HCOOH + Br2 + H2O = CO2 + H2O + 2HBr. Ví dụ 1: Trung hoà 16,4 gam hỗn hợp X gồm hai axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở bằng dung dịch NaOH, cô cạn toàn bộ dung dịch sau phản ứng thu được 21,9 gam muối khan. Nếu đốt cháy hoàn toàn 24,6 gam X trên thì thể tích khí O2 (đktc) cần dùng là m A. 21,84 lít B. 14,56 lít C. 26,04 lít D. 20,16 lít. Giải: Đặt công thức chung của hai axit là RCOOH hay CnH2nO2: RCOOH + NaOH = RCOONa + H2O. Đốt cháy hoàn toàn 24,6 gam X ứng với 0,375 mol. Đáp án A.
Ví dụ 2: Một loại chất béo được tạo thành bởi glixerol và 3 axit béo là axit panmitic, axit oleic và axit linoleic. Đun 0,1 mol chất béo này với 500ml dung dịch NaOH 1M, sau phản ứng hoàn toàn thu được dung dịch X. Cô cạn cẩn thận dung dịch X (trong quá trình cô cạn không xảy ra phản ứng hóa học) còn lại m gam chất rắn khan. Giá trị của m là A. 91,6. B. 96,4. C. 99,2. D. 97.
Ví dụ 3: Cho m gam hỗn hợp M gồm hai axit X, Y (Y nhiều hơn X một nhóm COOH) phản ứng vừa hết với dung dịch NaOH, tạo ra (m + 4,4) gam muối. Mặt khác, nếu cho m gam M trên tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3, sinh ra 21,6 gam Ag và 6,9 gam muối của axit hữu cơ. a) Xác định công thức của X, Y và m. b) Tính thể tích dung dịch brom cần dùng để phản ứng hết với hỗn hợp M. a) Axit có phản ứng tráng bạc chỉ có thể là HCOOH (X); Axit Y còn lại có hai nhóm COOH. Đặt công thức của Y là R(COOH)2.
Ví dụ 4: Hỗn hợp M gồm axit cacboxylic đơn chức X, ancol đơn chức Y (số mol của Y lớn hơn của X) và este Z được tạo ra từ X và Y. Cho một lượng M phản ứng vừa đủ với dung dịch 0,25 mol NaOH thu được 23,5 gam muối và 11,2 gam ancol. Xác định công thức của X, Y. Ví dụ 5: Hỗn hợp X gồm hai axit cacboxylic. Đốt cháy hoàn toàn 0,15 mol X, sinh ra 4,48 lít CO2 (đktc). Mặt khác, 0,15 mol X tác dụng vừa đủ với dung dịch chứa 0,2 mol Ba(OH)2. a) Xác định công thức của hai axit và tính phần trăm khối lượng của chúng. b) Hỗn hợp X phản ứng vừa hết với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3. Tính khối lượng kết tủa sinh ra và khối lượng muối hữu cơ thu được sau khi các phản ứng kết thúc.
Ví dụ 6: Hỗn hợp M gồm hai axit cacboxylic X, Y (có cùng nhóm COOH và X có số mol lớn hơn Y). Chia M thành hai phần bằng nhau. Phần 1 phản ứng với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3, sinh ra 21,6 gam Ag và mi gam chất hữu cơ. Cho phần 2 tác dụng hết với 200ml dung dịch NaOH 1M, rồi cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được còn lại m2 gam chất rắn khan. Biết m2 – m1 = 9,05. Tỉ lệ mol của X và Y trog M là? Giải: Phần 1: Axit có phản ứng tráng bạc chỉ có thể là HCOOH nên axit còn lại là đơn chức RCOOH.